Saklambaç oyununun anlamı nedir ?

Serkan

New member
Dijital ortamda ise sosyal etkileşim farklı biçimlerde gerçekleşebilir. Oyuncular uzaktaki arkadaşlarıyla iletişim kurabilir, farklı dünyalar keşfedebilir ve ortak hedeflere ulaşabilir. Dolayısıyla mesele birini tamamen diğerinin yerine koymak değil, farklı deneyimlerin hangi ihtiyaçlara cevap verdiğini anlamaktır.

Amerikan Pediatri Akademisinin 2018 tarihli ve Ocak 2025'te yeniden onaylanan oyun raporu, gelişime uygun oyunun çocukların sosyal-duygusal, bilişsel, dil ve öz düzenleme becerilerini destekleme fırsatı sunduğunu vurgular. Bu yaklaşım, oyun zamanını yalnızca akademik başarıya hazırlık olarak görmememiz gerektiğini de hatırlatır.

Kaynak: Yogman, M. ve diğerleri (2018). The Power of Play: A Pediatric Role in Enhancing Development in Young Children. Pediatrics, 142(3), e20182058. https://doi.org/10.1542/peds.2018-2058

Buradan çıkarılabilecek pratik sonuç, çocukların dijital etkinliklerini bütünüyle yasaklamak yerine fiziksel oyun, serbest zaman, sosyal etkileşim ve ekran kullanımını dengeli biçimde ele almaktır. Her ailenin yaşam koşulları farklıdır; bu nedenle herkes için geçerli tek bir oyun düzeni önermek mümkün değildir.

Peki sizce bugünün çocukları mahalle saklambacını yeterince deneyimleyebiliyor mu? Dijital oyunların sosyal tarafı, yüz yüze oynanan oyunların yerini ne ölçüde doldurabilir?

9. Saklambaç Oynarken Güvenlik ve Erişilebilirlik

Saklambaç basit bir oyun olsa da güvenli bir ortam gerektirir. Özellikle küçük çocuklar oynarken saklanma alanının sınırları önceden belirlenmelidir. Merdiven boşlukları, araç trafiğine açık yollar, kilitlenebilen depolar, kullanılmayan kuyular, su birikintileri ve tehlikeli inşaat alanları oyun alanı olarak kullanılmamalıdır.

Çocukların dolaplara veya kilitlenebilecek dar alanlara saklanması da engellenmelidir. Ebe, oyuncuların nerede olabileceğini araştırırken tehlikeli yerlere girmemeleri gerektiğini bilmelidir. Küçük çocuklar için yetişkin gözetimi ve yaşa uygun kurallar önemlidir.

Erişilebilirlik de unutulmamalıdır. Her çocuk aynı hızda koşamaz, aynı mesafeyi yürüyemez veya aynı yükseklikteki yerlere ulaşamaz. Hareket kısıtlılığı olan bir çocuğun oyuna katılması için daha geniş alanlar, belirlenmiş saklanma bölgeleri veya farklı kurtulma kuralları kullanılabilir.

Örneğin, okul bahçesinde oynanan bir oyunda bütün oyuncuların belirli bir çizgiye kadar koşması şart koşulursa bazı çocuklar oyuna katılmakta zorlanabilir. Bunun yerine ebenin oyuncuları bulmaya odaklandığı ve koşma zorunluluğunun kaldırıldığı bir kural düzenlemesi yapılabilir. Böylece oyunun temel fikri korunurken daha fazla çocuk katılabilir.

Buradaki amaç oyunu herkes için aynı hâle getirmek değil, herkesin oyuna katılabileceği adil koşullar oluşturmaktır. Bazen küçük bir kural değişikliği, bir çocuğun dışarıda kalmasıyla oyunun aktif bir parçası olması arasındaki farkı yaratabilir.

10. Saklambacın Günlük Yaşam İçin Verdiği Dersler

Saklambacın anlamını yalnızca çocukluk dönemine sıkıştırmak, oyunun düşündürdüğü bazı konuları gözden kaçırmamıza neden olur. Oyun; belirsizlik, bilgi, dikkat, güven, strateji ve sosyal ilişkiler gibi gündelik yaşamda da karşılaştığımız kavramları görünür kılar.

İş hayatında bir sorunu çözmek için çevremizdeki ipuçlarını değerlendiririz. Bir ekipte çalışırken diğer kişilerin ne bildiğini ve hangi bilgilere ihtiyaç duyduğunu anlamaya çalışırız. Yeni bir ortama girdiğimizde çevremizi gözlemler ve davranışlarımızı koşullara göre düzenleriz. Bunların hiçbiri saklambaçla birebir aynı değildir; ancak oyunda karşılaştığımız bazı düşünme biçimleriyle benzerlik taşır.

Oyunun daha derin bir yönü de görünürlük meselesidir. Saklanırken görünmemek isteriz; fakat bulunmadığımızda oyunun sona ermesini veya devam edememesini de istemeyebiliriz. Ebe içinse amaç, görünmeyeni bulmak ve oyunu ilerletmektir. Bu iki rol birbirini tamamlar.

Bu durum bana sosyal ilişkilerdeki önemli bir dengeyi hatırlatıyor: İnsanlar bazen kendi alanlarına ihtiyaç duyar, bazen de başkaları tarafından fark edilmek ve anlaşılmak ister. Saklambaç elbette bu karmaşık ihtiyacın bilimsel bir modeli değildir; ancak görünür olmanın ve geri çekilmenin her zaman aynı anlama gelmediğini düşündürür.

Ayrıca oyunun devam etmesi için herkesin belirli bir ölçüde kurallara uyması gerekir. Ebe kimseyi aramayı bırakırsa oyun durur. Saklananlar sürekli yer değiştirerek sınırları ihlal ederse oyun adaletsizleşir. Oyunun keyfi, bireysel hareket özgürlüğüyle ortak kuralların dengelenmesine bağlıdır.

Bu yönüyle saklambaç, birlikte yaşamanın küçük bir örneği olarak görülebilir. Herkes kendi kararını verir, ancak kararlar ortak deneyimin parçasıdır. İyi bir oyun ortamı, yalnızca kazananın başarılı olduğu değil, katılanların kendilerini güvende ve kabul edilmiş hissettiği bir ortamdır.

Sonuç: Saklambaç Neden Hâlâ Değerli?

Saklambaç, basit kurallarla oynanan fakat farklı açılardan incelendiğinde pek çok anlam taşıyan geleneksel bir oyundur. Çocuklara çevrelerini gözlemleme, seçenekleri değerlendirme, sabretme, kurallara uyma ve başkalarıyla etkileşim kurma fırsatı sunar. Bilimsel çalışmalar, çocukların mekânsal ipuçlarını kullanma becerilerinin yaşla birlikte geliştiğini ve saklambaç gibi davranışların sosyal bilişle ilişkili olabileceğini gösterir. Ancak bu bulgular, oyunun her çocukta aynı sonuçları doğuracağını veya tek başına belirli becerileri kazandıracağını kanıtlamaz.

Saklambacın kültürel önemi de en az gelişimsel yönü kadar değerlidir. Bu oyun, farklı kuşakların ortak anılarında yer edinebilir ve çocukların pahalı araçlara ihtiyaç duymadan bir araya gelmesini sağlayabilir. Üstelik oyunun değerini yalnızca kazanma, hız veya strateji üzerinden ölçmek gerekmez. Bir arkadaşın saklanmasına yardımcı olmak, kuralları birlikte belirlemek veya oyuna katılamayan bir çocuğu düşünerek düzenleme yapmak da deneyimin önemli parçalarıdır.

Sonuçta saklambaç, çocukların hem kendi başlarına karar vermeyi hem de başkalarıyla ortak bir oyun kurmayı deneyimledikleri bir alandır. Oyunun anlamı yalnızca saklanan kişinin bulunmasında değil, insanların birlikte hareket ederken nasıl öğrendiklerinde, eğlendiklerinde ve birbirleriyle ilişki kurduklarında ortaya çıkar.

Şimdi sözü foruma bırakalım:

- Çocukluğunuzda oynadığınız saklambaçla bugünkü çocukların oynadığı oyunlar arasında sizce en büyük fark nedir?

- Sizce saklambaç çocuklara en çok hangi beceriyi kazandırma fırsatı sunuyor: dikkat, sabır, strateji, özgüven veya sosyal iletişim?

- Mahalle kültürünün zayıflaması, çocukların birlikte oyun oynama alışkanlıklarını nasıl etkiledi?

- Saklambaçta önemli olanın kazanmak değil, birlikte vakit geçirmek olduğunu düşünüyor musunuz?

- Sizce yetişkinler de zaman zaman çocuklarla saklambaç oynayarak gündelik hayatın stresinden uzaklaşabilir mi?

Belki de saklambacın en güzel tarafı şudur: Yıllar geçse, yaşadığımız yerler değişse ve oyun alışkanlıklarımız farklılaşsa bile, saklanacak bir yer bulmanın ve bizi arayan birinin sesini duymanın yarattığı heyecan hâlâ tanıdık gelir. Bazen en basit oyunlar, birlikte yaşamanın ve birbirimizi anlamanın ne kadar değerli olduğunu bize yeniden hatırlatır.

Kaynakça

1. American Academy of Pediatrics. (2018). The Power of Play: A Pediatric Role in Enhancing Development in Young Children. Pediatrics, 142(3), e20182058. https://doi.org/10.1542/peds.2018-2058

2. Harvard University, Center on the Developing Child. Brain-Building Through Play: Activities for Infants, Toddlers, and Children. https://developingchild.harvard.edu/resources/handouts-tools/brainbuildingthroughplay/

3. Serino, G., Mareschal, D., Scerif, G. ve Kirkham, N. (2024). Playing hide and seek: Contextual regularity learning develops between 3 and 5 years of age. Journal of Experimental Child Psychology, 238, 105795. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2023.105795

4. Peskin, J. ve Ardino, V. (2003). Representing the Mental World in Children's Social Behavior: Playing Hide-and-Seek and Keeping a Secret. Social Development, 12(4), 496-512. https://doi.org/10.1111/1467-9507.00245

5. Harvard University, Center on the Developing Child. Activities Guide: Enhancing and Practicing Executive Function Skills. https://developingchild.harvard.edu/resources/handouts-tools/activities-guide-enhancing-and-practicing-executive-function-skills/

Metni kısaltıp tekrarları azaltKaynak iddialarını daha temkinli yaz

Metni kısaltıp tekrarları azalt

Kaynak iddialarını daha temkinli yaz

Bölümler arasındaki tekrarları birleştir
 
Üst